สายพานยกของดูสีอย่างไร แต่ละสีรับน้ำหนักกี่ตัน?

สายพานยกของแต่ละสีใช้บอกพิกัดการรับน้ำหนักตามมาตรฐาน EN 1492 โดยสีม่วงรับได้ 1 ตัน สีเขียว 2 ตัน สีเหลือง 3 ตัน สีเทา 4 ตัน สีแดง 5 ตัน สีน้ำตาล 6 ตัน สีน้ำเงิน 8 ตัน อย่างไรก็ตาม ผู้ใช้งานต้องตรวจสอบค่า Working Load Limit (WLL) จากป้ายสินค้าจริงก่อนยกทุกครั้ง

การยกเคลื่อนย้ายวัตถุหนักในโรงงานหรือไซต์งานก่อสร้าง สายพานยกของหรือสลิงผ้าใบโพลีเอสเตอร์เป็นอุปกรณ์ที่นิยมใช้ เนื่องจากมีน้ำหนักเบา จัดเก็บสะดวก และช่วยลดโอกาสที่พื้นผิวชิ้นงานจะเกิดรอยเมื่อใช้งานอย่างเหมาะสม แต่สิ่งสำคัญคือการเลือกพิกัดรับน้ำหนักให้สอดคล้องกับน้ำหนักชิ้นงานและรูปแบบการยก

แม้ผู้ผลิตจะระบุพิกัดการรับน้ำหนักไว้บนป้ายสายพาน แต่การเข้าใจรหัสสีและวิธีคล้องสายพานแต่ละรูปแบบจะช่วยให้ช่างและผู้ควบคุมงานเลือกใช้อุปกรณ์ได้เหมาะสม ลดความเสี่ยงจากการใช้งานเกินพิกัด และช่วยยืดอายุการใช้งานของอุปกรณ์

ทำความเข้าใจรหัสสีสายพานยกของ มาตรฐานสากลระบุไว้อย่างไร?

มาตรฐานยุโรป EN 1492 เป็นมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับสลิงยกของชนิดเส้นใยสังเคราะห์ โดยแบ่งตามลักษณะของอุปกรณ์ ได้แก่

• EN 1492-1: สำหรับสายพานยกของแบบแบน (Flat Webbing Sling) ซึ่งผลิตจากเส้นใยสังเคราะห์ทอเป็นแถบแบน
• EN 1492-2: สำหรับสลิงยกของแบบกลม (Round Sling) ซึ่งมีเส้นใยรับแรงอยู่ภายในปลอกหุ้ม

มาตรฐานทั้งสองประเภทมีระบบรหัสสีสำหรับระบุพิกัดการรับน้ำหนักในแนวตรง (Working Load Limit – WLL) เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถสังเกตและเลือกใช้อุปกรณ์ได้สะดวกขึ้น

รหัสสีและพิกัดรับน้ำหนักตามมาตรฐาน EN 1492 มีดังนี้

• สีม่วง: รับน้ำหนักได้ 1 ตัน (1,000 กิโลกรัม)
• สีเขียว: รับน้ำหนักได้ 2 ตัน (2,000 กิโลกรัม)
• สีเหลือง: รับน้ำหนักได้ 3 ตัน (3,000 กิโลกรัม)
• สีเทา: รับน้ำหนักได้ 4 ตัน (4,000 กิโลกรัม)
• สีแดง: รับน้ำหนักได้ 5 ตัน (5,000 กิโลกรัม)
• สีน้ำตาล: รับน้ำหนักได้ 6 ตัน (6,000 กิโลกรัม)
• สีน้ำเงิน: รับน้ำหนักได้ 8 ตัน (8,000 กิโลกรัม)

หมายเหตุ: รายการสีข้างต้นเป็นข้อมูลตามระบบรหัสสีมาตรฐานสากล ไม่ใช่รายการรุ่นสินค้าทั้งหมดที่เอกดำรงค์มีจำหน่าย โดยโบว์ชัวร์สายพานยกของ TOYO ที่ใช้อ้างอิงแสดงรายการสินค้าถึงสีน้ำเงิน 8 ตันเท่านั้น

นอกจากรหัสสีแล้ว สายพานยกของแบบแบนบางรุ่นยังมีแถบหรือเส้นสีดำบนตัวสายพานเพื่อช่วยระบุพิกัดการรับน้ำหนักเพิ่มเติม อย่างไรก็ตาม ลักษณะการทำเครื่องหมายอาจแตกต่างกันตามผู้ผลิต จึงไม่ควรใช้จำนวนเส้นสีดำเป็นเกณฑ์ตัดสินพิกัดโดยไม่ตรวจสอบข้อมูลสินค้าจริง

สำหรับผู้ที่กำลังเลือกซื้อ สายพานยกของ TOYO ควรตรวจสอบพิกัด WLL ความยาว และรายละเอียดรุ่นที่ต้องการก่อนสั่งซื้อ

ข้อควรระวัง: รหัสสีเป็นเพียงตัวช่วยระบุพิกัดเบื้องต้น ผู้ใช้งานต้องตรวจสอบค่า WLL จากป้ายสายพานทุกครั้ง และไม่ควรเลือกใช้อุปกรณ์จากสีเพียงอย่างเดียว

ตารางเปรียบเทียบการรับน้ำหนักของสายพานยกของตามรูปแบบการคล้อง

พิกัดรับน้ำหนักที่ระบุตามรหัสสีเป็นค่าการยกในแนวตรง (Vertical Lift) แต่เมื่อเปลี่ยนรูปแบบการคล้องสายพาน ความสามารถในการรับน้ำหนักจะเปลี่ยนแปลงตามลักษณะการรับแรงด้วย

รูปแบบการคล้องสายพานที่พบได้ทั่วไป ได้แก่

• Vertical Hitch: การยกในแนวตรง โดยใช้พิกัด WLL ตามป้ายสายพาน
• Choker Hitch: การคล้องสายพานแบบรัดกระหวัดชิ้นงาน ซึ่งพิกัดรับน้ำหนักอาจลดลงตามลักษณะการรัดและข้อกำหนดของผู้ผลิต
• Basket Hitch: การคล้องสายพานแบบโอบใต้ชิ้นงาน โดยความสามารถในการรับน้ำหนักขึ้นอยู่กับมุมของสายพานและการกระจายน้ำหนัก

ตารางต่อไปนี้แสดงตัวอย่างพิกัดรับน้ำหนักตามระบบรหัสสี EN 1492 โดยใช้ค่าตัวคูณการยกทั่วไป ได้แก่ ยกตรง 1.0 เท่า รัดกระหวัด 0.8 เท่า และโอบตะกร้าแบบขาสายพานขนานกัน 2.0 เท่า

หมายเหตุสำคัญเกี่ยวกับตาราง

1. ตารางนี้เป็นข้อมูลอ้างอิงทั่วไปตามรูปแบบการยก ไม่ใช่ตารางรับรองพิกัดของสายพาน TOYO ทุกรุ่น
2. ค่า Basket 2.0 เท่า ใช้สำหรับกรณีที่ขาสายพานอยู่ในแนวขนานหรือใกล้แนวตั้งตามเงื่อนไขการยกที่กำหนด ไม่ใช่ค่าที่ใช้ได้กับทุกมุม
3. หากขาสายพานเอียงออกจากแนวตั้งมากขึ้น ความสามารถในการรับน้ำหนักจะลดลง
4. ก่อนใช้งานต้องตรวจสอบ Load Chart ของผู้ผลิต รวมถึงน้ำหนัก จุดศูนย์ถ่วง และลักษณะชิ้นงานทุกครั้ง

ปัจจัยสำคัญในการเลือกใช้สายพานยกของให้ตรงงานและปลอดภัย

นอกจากรหัสสีแล้ว การเลือกซื้อและนำสายพานยกของไปใช้งานจำเป็นต้องพิจารณารายละเอียดทางเทคนิคและสภาพหน้างานร่วมกัน เพื่อป้องกันการใช้งานเกินพิกัดและลดความเสี่ยงต่ออุบัติเหตุ

1. ค่าปัจจัยความปลอดภัย (Safety Factor – SF)

Safety Factor คืออัตราส่วนระหว่างแรงดึงขาดขั้นต่ำของสายพานกับพิกัดรับน้ำหนักที่กำหนดสำหรับใช้งาน (WLL) ซึ่งเป็นข้อมูลสำคัญในการประเมินคุณสมบัติของอุปกรณ์ยก

สำหรับสายพานยกของ TOYO ที่บริษัท เอกดำรงค์แมชชีนทูลส์ จำกัด จำหน่าย มีการระบุค่า Safety Factor ไว้ที่ 5:1 ตามข้อมูลสินค้าของผู้จำหน่าย

อย่างไรก็ตาม ค่า Safety Factor ของผลิตภัณฑ์แต่ละรุ่นอาจแตกต่างกัน และมาตรฐาน EN 1492-1 สำหรับสายพานแบบแบนมีข้อกำหนดด้านแรงขาดขั้นต่ำที่อัตราส่วน 7:1 ดังนั้น จึงควรตรวจสอบมาตรฐานที่ผู้ผลิตรับรองสำหรับสินค้า TOYO รุ่นที่เลือกใช้งานโดยตรง

สิ่งสำคัญคือผู้ใช้งานต้องยึดค่า WLL ที่ระบุบนป้ายสายพานเป็นหลัก ห้ามนำค่า Safety Factor ไปคูณเพิ่มกับน้ำหนักที่สามารถยกได้จริง และควรหลีกเลี่ยงการยกแบบกระชาก (Shock Loading)

2. ป้ายระบุข้อมูล (Label Tag)

สายพานยกของควรมีป้ายแสดงข้อมูลสินค้าที่อ่านได้ชัดเจน เพื่อให้ผู้ใช้งานตรวจสอบความเหมาะสมก่อนเริ่มงาน โดยข้อมูลสำคัญที่ควรตรวจสอบ ได้แก่

• พิกัดการรับน้ำหนักสูงสุดในการใช้งาน (WLL)
• ประเภทวัสดุที่ใช้ผลิต เช่น Polyester
• ความยาวของสายพาน
• ชื่อผู้ผลิตหรือข้อมูลระบุรุ่นสินค้า
• รหัสสำหรับตรวจสอบย้อนกลับ
• มาตรฐานหรือข้อกำหนดที่ผู้ผลิตระบุ

หากป้ายหลุดหาย ชำรุด หรือข้อความพร่ามัวจนไม่สามารถยืนยันพิกัดรับน้ำหนักได้ ควรหยุดใช้งานและส่งให้ผู้มีความรู้ตรวจสอบก่อนนำกลับมาใช้

3. สภาพวัตถุและขอบคม

แม้สายพานโพลีเอสเตอร์จะมีความยืดหยุ่นและช่วยลดโอกาสเกิดรอยบนพื้นผิวชิ้นงาน แต่จุดที่ต้องระวังคือการสัมผัสกับขอบคมหรือพื้นผิวที่อาจทำให้เส้นใยเสียหาย เช่น แผ่นเหล็กตัด โครงสร้างเครื่องจักร หรือมุมคอนกรีต

การยกชิ้นงานที่มีขอบคมควรใช้อุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสม เช่น แผ่นรองกันบาด (Corner Protector) ที่ออกแบบมาสำหรับงานยก เพื่อป้องกันสายพานถูกตัดหรือเสียดสีขณะรับแรง

นอกจากนี้ ควรตรวจสอบขนาดและรูปทรงของชิ้นงาน ตำแหน่งจุดยก และความเหมาะสมของอุปกรณ์ประกอบก่อนเริ่มงานทุกครั้ง

ขั้นตอนการตรวจสอบสายพานยกของก่อนใช้งานทุกครั้ง

การตรวจสอบสภาพสายพานก่อนเริ่มงานเป็นขั้นตอนสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงจากอุปกรณ์ชำรุดหรือการเลือกใช้สายพานไม่เหมาะสม โดยสามารถตรวจสอบเบื้องต้นได้ดังนี้

1. ตรวจสอบป้ายแสดงสเปก: เช็กว่าป้ายยังติดแน่น ตัวเลข WLL อ่านได้ชัดเจน และพิกัดรองรับลักษณะการยกที่ต้องการ
2. สำรวจพื้นผิวสายพาน: ตรวจหารอยตัด รอยขาด รอยรุ่ย เส้นใยเสียหาย รอยไหม้ หรือความผิดปกติจากสารเคมี
3. ตรวจสอบห่วงหัวและท้าย: ตรวจดูรอยเย็บ ตะเข็บ และบริเวณที่สัมผัสกับตะขอหรืออุปกรณ์ยกว่ามีการสึกหรอหรือไม่
4. เช็กความสะอาดและการจัดเก็บ: ตรวจสอบสิ่งปนเปื้อนที่อาจทำลายเส้นใย และหลีกเลี่ยงการใช้งานสายพานที่มีสภาพผิดปกติ
5. ทดลองยกประเมินสมดุล: เมื่อยืนยันสภาพอุปกรณ์และจัดเตรียมพื้นที่ปลอดภัยแล้ว ให้ทดลองยกชิ้นงานจากพื้นเล็กน้อยตามขั้นตอนปฏิบัติงาน เพื่อประเมินสมดุลและจุดศูนย์ถ่วงก่อนยกจริง

หากพบความเสียหายหรือไม่สามารถยืนยันความปลอดภัยของสายพานได้ ควรนำอุปกรณ์ออกจากการใช้งานและให้ผู้มีความรู้ตรวจสอบ ไม่ควรซ่อมแซมหรือดัดแปลงสายพานด้วยตนเอง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสายพานยกของ (FAQ)

Q: สายพานยกของสีเดียวกัน แต่ละยี่ห้อรับน้ำหนักได้เท่ากันหรือไม่?

A: สายพานยกของที่ผลิตตามระบบรหัสสี EN 1492 จะใช้สีระบุพิกัด WLL สำหรับการยกตรงในรูปแบบเดียวกัน เช่น สีเขียวหมายถึง 2 ตัน อย่างไรก็ตาม ผลิตภัณฑ์ต่างยี่ห้ออาจมีมาตรฐานการผลิต ค่า Safety Factor และรายละเอียดการใช้งานแตกต่างกัน จึงต้องตรวจสอบป้ายสินค้าและคู่มือผู้ผลิตก่อนใช้งานเสมอ

---

Q: สายพานยกของตากแดดหรือโดนความร้อนได้มากน้อยแค่ไหน?

A: สายพานยกของที่ผลิตจากโพลีเอสเตอร์ตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้องอาจมีช่วงอุณหภูมิใช้งานที่กำหนดไว้ แต่ขีดจำกัดจริงต้องตรวจสอบจากคู่มือของผู้ผลิตแต่ละรุ่น ไม่ควรนำไปใช้งานใกล้แหล่งความร้อนสูงโดยไม่มีการประเมินความเหมาะสม และควรหลีกเลี่ยงการจัดเก็บกลางแดดเป็นเวลานาน เพราะรังสี UV อาจทำให้เส้นใยเสื่อมสภาพได้

---

Q: หากสายพานมีรอยถลอกเล็กน้อย ยังสามารถใช้งานต่อได้หรือไม่?

A: หากพบรอยถลอก รอยตัด เส้นใยเสียหาย รอยไหม้ ความเสียหายจากสารเคมี หรือรอยเย็บผิดปกติ ควรหยุดใช้งานและให้ผู้มีความรู้ตรวจสอบก่อน ไม่ควรประเมินความปลอดภัยจากขนาดของรอยด้วยสายตาเพียงอย่างเดียว

---

Q: สายพานยกของแบบแบนต่างจากแบบกลมอย่างไร?

A: สายพานยกของแบบแบน (Webbing Sling) ผลิตจากเส้นใยสังเคราะห์ทอเป็นแถบแบน มีพื้นที่สัมผัสกับชิ้นงานกว้าง ส่วนสลิงกลม (Round Sling) มีเส้นใยรับแรงอยู่ภายในปลอกหุ้มที่ยืดหยุ่นตามรูปทรงชิ้นงาน โดยมาตรฐานที่เกี่ยวข้องคือ EN 1492-1 สำหรับแบบแบน และ EN 1492-2 สำหรับแบบกลม ทั้งสองประเภทต้องเลือกให้เหมาะกับพิกัดและสภาพการยก ไม่ควรพิจารณาจากรูปทรงเพียงอย่างเดียว

---

Q: สามารถใช้สายพานยกของร่วมกับรอกโซ่ รอกไฟฟ้า หรืออุปกรณ์ยกอื่นได้หรือไม่?

A: สามารถใช้ร่วมกับรอกโซ่ รอกไฟฟ้า หรือตะขอและอุปกรณ์เชื่อมต่อที่เหมาะสมได้ โดยต้องตรวจสอบพิกัด WLL ของอุปกรณ์ทุกชิ้นให้รองรับน้ำหนักและรูปแบบการยก รวมถึงเลือกวิธีเชื่อมต่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของผู้ผลิต เพื่อป้องกันการรับแรงเกินพิกัดหรือการหลุดจากจุดยก

เอกดำรงค์ ศูนย์รวมอุปกรณ์ยกของและเครื่องมือช่างอุตสาหกรรม ครบ จบ ที่เดียว

การเลือกสายพานยกของที่เหมาะสม ไม่ได้พิจารณาเพียงสีหรือพิกัดรับน้ำหนักเท่านั้น แต่ควรตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ความยาว รูปแบบการคล้อง และลักษณะงานจริงร่วมกัน เพื่อให้สามารถใช้อุปกรณ์ได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัย

บริษัท เอกดำรงค์แมชชีนทูลส์ จำกัด ผู้จัดจำหน่ายเครื่องมือช่างและอุปกรณ์อุตสาหกรรม พร้อมให้คำแนะนำในการเลือกสายพานยกของ รอกโซ่ แม่แรง และเครื่องมือสำหรับงานโรงงานและงานก่อสร้าง

สำหรับผู้ที่สนใจ สายพานยกของ TOYO สามารถดูรายละเอียดสินค้าและสอบถามขนาดหรือพิกัดรับน้ำหนักที่เหมาะสมกับการใช้งานได้ที่เอกดำรงค์ เพื่อให้เลือกอุปกรณ์ได้ตรงตามความต้องการของหน้างาน

ติดต่อสอบถามเพิ่มเติม